paul lemmens lid Vereniging van Filosofen in de Praktijk ingeschreven CKN Beroepsregister Kinderfilosofen KvK 89658353 contact

gesprekken kinderen/jongeren/scholen  lezingen boeken wie ben ik

Als liefhebber van muziek én filosofie schreef ik de boeken: 'oor in...' en 'Het Derde Oor' 'Het Derde Oor' is de luxe versie van 'oor in...'. Het boek is niet alleen groter, maar bevat ook enkele nieuwe hoofdstukken en afbeeldingen. Beide boeken gaan over muziekfilosofie. Wat maakt dat we iets muziek noemen? Bestaat muziek alleen uit geluiden voortgebracht door de menselijke stem of instrumenten? Kan het geluid van een machine ook muziek zijn? Wat verwachten wij van of bij muziek? En waarom is dat? Is het voorbestemd naar welke muziek we luisteren? Muziekfilosofie onderzoekt wat muziek is en hoe de relatie is tussen muziek, geest en emoties. Muziekbeleving en muziekverbeelding zijn twee belangrijke begrippen als het gaat om die relatie. Van muziek kan iemand emotioneel worden. Filosoof Cassius Longinus legt het uit als “de beroering van de zenuwen”. Anderen, zoals Eduard Hanslick en Arthur Schopenhauer vinden dat muziek slechts bestaat uit “klinkend, bewegende vormen” of dat “muziek niets representeert”. Toch geven wij allemaal betekenis aan muziek. Stilte in muziek kan net zo betekenisvol zijn als geluid. En wat is dat geluid dan? Kunnen geluiden muziek zijn? Pierre Schaeffer vindt het raar dat we bij muziek uitgaan van de abstractie van het notenschrift. Tegenover geluid staat stilte. Hoe gaan we om met stilte? Bestaat stilte wel? John Cage schotelde het publiek 4’33” voor. Een tijdlang geen muziek en toch geluiden in de zaal. Is er geen stilte dan? Cage zocht het uit en kwam tot een opmerkelijke conclusie. Hoe lang duurt een compositie eigenlijk? Maurice Ravel maakte zich erg druk over de exacte uitvoering van 17 minuten van zijn Bolero. Is dat belangrijk? Gaat het niet om het verschil, zoals Henri Bergson uitlegt, tussen temps en durée? Dat iedereen muziek anders beleeft is door de jaren heen wel duidelijk geworden, maar niet of we eigenlijk nog wel luisteren naar muziek. Luisteren is wat anders dan horen namelijk. We leven in een tijd waarin liedjes korter worden en het refrein eerder moet beginnen, omdat anders de aandacht al weg is. En wat te denken van Spotify en het swipe-gedrag? Wat verbeeldt een componist zich, wat de uitvoerder en wat de luisteraar? Hebben ze allemaal hetzelfde beeld of kleurt iedereen die op een eigen manier in. Is het, zoals filosoof Susanne Langer zegt: “het invullen van een frame”? Wat doen klanken (muziek), woorden en beelden (hoezen, clips) met onze verbeelding? Past de verbeelding van anderen bij die van ons? En is die verbeelding dan objectief of al bepaald? Hebben we nog een eigen verbeelding of wordt alles al voor ons verbeeld? Staan we nog open voor onze eigen verbeelding. Leven we, naar Peter Sloterdijk, onze eigen fantasie? Is het eigenlijk niet beter dat we, aldus Roland Barthes, steeds weer “vertrekken vanuit het nulpunt”? En hebben we al die verbeelding nodig om de werkelijkheid te kunnen begrijpen? Kijken we nog wel echt, of zien we alleen dingen? Muziekfilosofie biedt nogal wat stof tot nadenken. Er is nog veel meer te lezen in het boek, maar er worden ook talrijke vragen gesteld aan de lezer. De bedoeling is het eigen denken te activeren. Alleen lezen is weinig filosofisch immers. _____________________________________________________________________________________________ De boeken zijn te koop bij mijn lezingen of aan te vragen via de mail (zie 'contact' linksboven). Op verzoek stuur ik je de prijs en verzendkosten. Boeken kunnen rechtstreeks naar je huisadres verstuurd worden. _____________________________________________________________________________________________ Lezing: Op verzoek gaf ik een lezing over muziekfilosofie. Daarbij ga ik uit van mijn boeken. Interesse? Stuur gerust een mail (contact: linksboven). _____________________________________________________________________________________________